काठमाडौँ । नेपाल राष्ट्र बैंकले साउन पहिलो साता मौद्रिक नीति ल्याउँदैछ । गभर्नरको नेपाल राष्ट्र बैंकमा पुनारगमनपछिको पहिलो मौद्रिक नीति, र त्यसमा पनि तरलता संकट र बैंकहरुको मर्जरको तिब्र माहोलसँगै आउन लागेको मौद्रिक नीतिको सबै प्रतिक्षारत छन् । अर्कोतर्फ नेपाल राष्ट्र बैंकले ल्याएको ४-१२ को सेयर कर्जा नीतिका कारण सेयर बजारमा समस्या देखिएको विश्लेषण भईरहेका बेला सो नीति परिमार्जन हुन्छ कि हुँदैन भन्ने विषय पनि सबैको चौतर्फी चासो छ । समग्रमा देशको आर्थिक स्थिति नै संकटमा परेको विश्लेषण भईरहेका बेला आउन लागेको नीतिको खास चर्चा छ बजारमा । आखिर मौद्रिक नीति कस्तो आउनुपर्छ त ? विभिन्न सरोकारवाला व्यक्ति, विज्ञ लगायतकाको धारणा लिने क्रममा हामीले नेपाल राष्ट्र बैंकका पूर्व गभर्नर चिरन्जीवी नेपालसँग पनि यस विषयमा कुराकानी गरेका छौं । प्रस्तुत छ अर्थ सरोकारकर्मी सुदर्शन श्रेष्ठले उनै गभर्नर नेपालसँग गरेको संक्षिप्त कुराकानी :
मौद्रिक नीति भनेको बजारको वित्तीय स्थायित्वका लागि आउने कुरा हो । र त्यसले मुख्य कुरा भनेकै वित्तीय स्थायित्वलाई सम्बोधन गर्नुपर्छ । नीति अहिलेको आवश्यकता र देशको स्थिति अनुसार आउनुपर्छ भन्ने मेरो सुझाव र अपेक्षा दुवै हो । नेपाल राष्ट्र बैंकको भूमिका देशको बित्तिय स्थायित्व निर्माणमा उल्लेखनीय हुने हुनाले सोहि अनुसारको मौद्रिक नीति आउनुपर्छ ।
४/१२ को नीति ल्याउनुपर्ने जरुरी थियो वा सोहि व्यवस्थालाई निरन्तरता दिनुपर्छ जस्तो मलाई लाग्दैन। ४/१२ को नीति हटाएर प्रतिशत तोकेर बैंकहरुलाई, ‘यति सेयर बजारमा लगानी गर्न दिने’ गरिएको भए राम्रो हुने थियो । पहिला पनि यस्तै गरिएको थियो । यो नीति ठिक छैन भन्ने धेरैले बुझिसके । अव यो नीति परिमार्जन गर्नुपर्छ र परिमार्जन गर्दा नै ठिक हुन्छ जस्तो लाग्छ ।

तरलता आहिले नै समाधान हुने विषय होइन । त्यसकारण कसिलो मौद्रिक नीति आउनैपर्छ भन्ने मेरो कुरा हो। जनताले अब संयमता देखाउने बेला आएको छ । हिजो पैसा सस्तोमा मनपरी गयो, पब्लिकले राख्ने पैसामा समेत ब्याजदर तोकियो १% देखि ५% सम्म, १० किसिमको कर्जाहरु छ्यालब्याल गरेर बजारमा पठाइयो, अनि पैसा आउने ठाउँमा पनि सीमा तोकियो । त्यसकारण पैसा बाहिरबाट आउन गार्हो छ । मुद्रा स्फिति रोक्नलाई पनि ब्याजदर बढनै पर्छ । त्यसले गर्दा अहिलेको स्तिथिमा सरकारले पठाएको पैसालाई पनि व्यवस्थित तरिकाले बजारमा केन्द्रिय बैंकले पठाउनुपर्छ । पहिलाजस्तो सीआरआर ३ % मा राखेर हुँदैन । कोभिडको बेलामा गरिएका पुनरकर्जा, सहुलियत कर्जाका ब्याजदरहरु ,राष्ट्र बैंकको ब्याजदर र राष्ट्र बैंकले बैंकमा राख्ने कोषका दरहरु सबैमाथि पुनर्विचार गर्नुपर्छ । तवमात्र केहिसमय पछि तरलता सहज हुन्छ र वित्तीय स्थायित्व आउँछ । नभए तरलता संकट समाधान वा वित्तीय स्थायित्वको कुनै सम्भावना छैन ।
कर्जा चाहिनेभन्दा बढी विस्तार भयो । बैंकलाई त के समस्या ? नाफा कमाई नै रहेका छन् । तर यसले वित्तीय स्थायित्व खलबलाउने डर भयो । विदेशी संचितिमा सबै भन्दा ठुलो दबाब परेको छ । विदेशी संचिति घट्न नदिन आयातमा पनि रोक लगाउनुपर्ने स्थिति आयो । त्यसैले विदेशी मुद्रा संचितिका लागि कडा भन्दा कडा नीति ल्याउन पर्यो । बजारमा मुद्रा व्यवस्थापन अत्यन्त सक्षम साथ गर्नुपर्यो । त्येसैले बजेटमा ‘लयमा लय मिलाएर’ मौद्रिक नीति ल्याउनु हुदैन । मौद्रिक नीति एकदम कसिलो ल्याएर बजारमा वित्तीय स्थायित्व गर्नुपर्छ ।
गर्नुपर्ने हो । गरेन भने मैले के गर्ने ? (हाँस्दै) सम्बोधन गरेन भने अरु केहि उपाय छैन । मुलुक झन् गार्हो स्तिथिमा पुग्न सक्ने स्थिति रहन्छ।
Cinema Portal
Banker Dai Portal
Election Portal
Share Dhani Portal
Unicode Page
Aarthik Patro
Englsih Edition
Classified Ads
Share Training
PREMIUM

प्रतिक्रिया दिनुहोस्